Darowizna a podatek. Brzmi skomplikowanie? Nie dla Clever Investment dla którego nie ma trudnych pytań 😉 Świadczymy usługi księgowe dla każdego rodzaju działalności. Dziś na tapet bierzemy darowiznę, co jest darowizną i jakie są jej progi podatkowe?  Dowiedz się więcej i zaufaj Clever specjalistom 😉

Darowizna to nieodpłatne przekazanie składnika majątku drugiej osobie. Dokonanie darowizny wiąże się z opłaceniem podatku od spadków i darowizn oraz złożeniem zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (deklaracja SD-3) do Urzędu Skarbowego, w ciągu miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek ten ciąży na obdarowanym, co oznacza, że to osoba, która otrzymuje darowiznę powinna zapłacić podatek. W zależności od stopnia pokrewieństwa z darczyńcą, jego stawki kształtują się między 3 a 20%.

Na gruncie podatku od spadków i darowizn istnieją 3 grupy podatkowe:

  • grupa I – należą do niej: małżonek, zstępni (np. syn, córka, wnuki, prawnuki), wstępni (np. matka, ojciec, dziadkowie), pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie. Kwota wolna od podatku dla I grupy podatkowej to 9637 zł;
  • grupa II – obejmuje zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych. Kwota wolna od podatku dla II grupy to 7276 zł;
  • grupa III – obejmuje innych nabywców, a kwota wolna od podatku stanowi 4902 zł.

Każda z wymienionych grup ma trzy progi podatkowe:

  • do 10 278 zł;
  • 10 278 zł do 20 556 zł;
  • ponad 20 556 zł.

Po przekroczeniu każdego z nich wzrasta kwota do opłacenia w ramach podatku od darowizny
i przedstawia się następująco:

  • I grupa – w przypadku pierwszego progu podatek wynosi 3 % wartości darowizny, drugiego – 5%, a trzeciego – 7%,
  • II grupa – w przypadku pierwszego progu podatek wynosi 7% wartości darowizny, drugiego – 9%, a trzeciego – 12%;
  • III grupa – w przypadku pierwszego progu podatek wynosi 12% wartości darowizny, drugiego – 16%, a trzeciego – 20%.

Osoby należące do pierwszej grupy podatkowej wysokość podatku ustalają w następujący sposób:

kwota nadwyżki nad kwotą wolną od podatku do 10 278 zł – podatek wynosi 3% darowizny nieobjętej zwolnieniem. Kwota nadwyżki od 10 278 zł do 20 556 zł – podatek wynosi 308,30 zł + 5% od nadwyżki ponad 10 278 zł. Kwota nadwyżki powyżej 20 556 zł – podatek wynosi 822,20 zł + 7% od nadwyżki ponad 20 556 zł.

Osoby zaliczane do drugiej grupy należny podatek obliczają w ten sam sposób, ale zmianie podlega stawka podatkowa, tj.:

kwota nadwyżki do 10 278 zł – podatek wynosi 7% darowizny nieobjętej zwolnieniem. Kwota nadwyżki pomiędzy 10 278 zł a 20 556 zł – podatek wynosi 719,50 zł + 9% od nadwyżki ponad 10 278 zł. Kwota nadwyżki od 20 556 zł – podatek wynosi 1 644,50 zł + 12% od nadwyżki ponad 20 556 zł.

Obliczenie wysokości podatku w trzeciej grupie osób przedstawia się następująco:

kwota nadwyżki do 10 278 zł – podatek wynosi 12% darowizny nieobjętej zwolnieniem. Kwota nadwyżki od 10 278 zł do 20 556 zł – 1 233,40 zł plus 16% od nadwyżki ponad 10 278 zł. Kwota nadwyżki powyżej 20 556 zł – 2 877,90 zł + 20% od nadwyżki ponad 20 566 zł.

By jeszcze lepiej przedstawić sposób wyliczenia podatku od darowizny przeanalizujmy pewien przykład. Załóżmy, że synowa otrzymała od swojego teścia darowiznę w wysokości 30 000,00 zł. W tym przypadku darczyńca jak i obdarowany należą do I grupy podatkowej, dlatego od kwoty darowizny należy odjąć kwotę wolną od podatku dla tej grupy podatkowej – 9 637,00 zł, co da nam 20 363,00 zł. Następnie należy ustalić wartość nadwyżki ponad kwotę 10 278 zł, co wynosi 10 085,00 zł. Ostatnim etapem będzie zsumowanie 308,30 zł i 5% z kwoty 10 085,00 zł. Z wyliczenia tego wynika, że synowa będzie musiała zapłacić podatek w wysokości 812,55 zł.

Trzeba podkreślić, że darowizną nie jest wyłącznie jednorazowe przekazanie dużej kwoty pieniędzy – podatek od darowizny należy zapłacić również, gdy pieniądze napływają do nas w mniejszych kwotach, regularnie przez co najmniej pięć lat. Nie musimy jednak uiszczać podatku od darowizny, jeśli nadal mieścimy się w kwocie wolnej od podatku.

Istnieje sytuacja, w której mimo przekroczenia kwoty wolnej od podatku, możemy ubiegać się o zwolnienie z obowiązku jego płacenia. Dotyczy to darowizny w najbliższej rodzinie w ramach tzw. zerowej grupy podatkowej.

Grupa „0” to część I grupy i zalicza się do niej:

  • małżonek,
  • zstępni (np. syn, córka, wnuki, prawnuki),
  • wstępni (np. matka, ojciec, dziadkowie),
  • rodzeństwo,
  • ojczym      

By móc skorzystać z tego zwolnienia niezbędnym jest spełnienie dwóch podstawowych warunków. Po pierwsze, darowizna musi być przekazana przez darczyńców z pierwszej grupy podatkowej. Po drugie, darowizna ta musi zostać zgłoszona do Urzędu Skarbowego na druku SD-Z2 – zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych do właściwego urzędu skarbowego, w ciągu sześciu miesięcy od dnia jej otrzymania. Niezgłoszenie nabycia majątku przez osobę objętą zwolnieniem lub niezachowanie terminu tego zgłoszenia  skutkuje tym, że darowizna podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych tj. wymaga złożenia deklaracji i zapłaty podatku.

W przypadku darowizn pieniężnych istnieje jeszcze jeden warunek,  który trzeba spełnić – należy udokumentować ich otrzymanie dowodem przekazania: na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. Nie jest jednak konieczne, aby wpłata nastąpiła na rachunek, którego posiadaczem jest obdarowany czy nawet z rachunku bankowego, którego posiadaczem jest darczyńca. Wystarczy, że podatnik udokumentuje fakt
i wysokość darowizny dowodem wpłaty na rachunek bankowy.

Zdarzają się sytuacje, gdzie podatnik nie skorzystał ze zwolnienia podatkowego od darowizny, ani też nie zgłosił darowizny do opodatkowania na zasadach ogólnych oraz nie zapłacił należnego podatku, a znalazł się w toku kontroli w związku z rozliczeniem podatku dochodowego. Wówczas musi liczyć się z obowiązkiem zapłaty podatku od darowizny,
w karnej wysokości 20%.

  

/ Joanna Haczykowska
Clever Investment